Benoemde problemen:
- Afname van de inheemse biodiversiteit
- Negative invloed op bodemfauna
Binnenwateren: Verdringing rivierdonderpad en Bermpje door Zwartbekgrondel en Marmergrondel
Kustwateren: Valt wel mee.
Invasieve grondels zijn primair zoetwater- en brakwaterdieren.
Kustwateren:
- Minder geschikt: zouter, sterkere stroming, temperatuurschommelingen
- Meer predatoren die grondels eten
- Grotere biodiversiteit en complexere voedselwebben:
In binnenwateren is de biodiversiteit lager en het systeem eenvoudiger. → invasieve grondels domineren en vestigen zich daar sneller
Ecologische impact
Exotische grondels kunnen een groot deel van de biomassa uitmaken door hun snelle voortplanting en hebben daardoor een merkbare ecologische impact:
- Directe concurrentie met inheemse vissoorten
- Leefruimte en voedsel
- Sommige zijn agressiever en verjagen inheemse vissen
- Indirect: verandering van voedselketens en verstoring bodemleven
- Minder prooi voor roofvissen en vogels
- De extra predatie bemoeilijkt het herstel van bodemfauna in gebieden met zuurstoftekort, zoals in het Grevelingenmeer
Twee voorbeelden
Leidse Havenwijk
Sinds 2020 is de rivierdonderpad niet meer gezien in de Leidse Havenwijk.
In 2015 is de Marmergrondel in de Leidse Havenwijk-Zuid ontdekt, en en in 2018 ook de Zwartbekgrondel. Sinds 2021 lijkt er sprake te zijn van een heuse explosie van zwartbekken.
N.B. toegevoegd n.a.v. een vraag hierover tijdens mijn presentatie (dank Mark): ook de Amerikaanse rivierkreeft wordt genoemd als een oorzaak. Zie: Grondels en ander grachtleven (onderwaterinleiden.nl).
Foto’s van de eitjes en aggressief gedrag van de Marmergrondel in de Leidse Haven
 Klik op de foto om in te zoomen; Bron: onderwaterinleiden.nl |
 Klik op de foto om in te zoomen; Bron: onderwaterinleiden.nl |
Amerikaanse westkust
Aan de Amerikaanse westkust is gebleken dat de Kameleongrondel inheemse soorten verdrijft. https://www.naturetoday.com/intl/nl/nature-reports/message/?msg=32437
Véél Onderzoek
LNV, Rijkswaterstaat, Wageningen Universiteit Research, Nederlands Expertise Centrum Exoten (NEC-E), Radboud University, Stichting RAVON
- Ecologische verkenning (2000–2010)
- Impactonderzoek & monitoring (2010–2020)
- Beleidsvorming & nationale strategie (2020–heden)
Hoeksteen voor toekomstig exotenbeleid: Publicatie van de 12‑jarige WUR–RWS vismonitoring (2025)
- Grootste dataset ooit over grondels in Nederland.
- Belangrijkste bevindingen:
- sterke afname van inheemse soorten (zoals rivierdonderpad)
-
toename van roofvissen door beschikbaarheid van grondels als voedsel
- Géén directe beleidsvoorstellen, wel ecologische onderbouwing:
1. Sterke toename van invasieve grondels
2. Aantoonbare effecten op inheemse visgemeenschappen
3. Verandering van voedselwebbenConclusie: Noodzaak van blijvende monitoring
M.a.w. Méér onderzoek is nodig
Next > de grote boosdoener: Zwartbekgrondel